Việc giáo dục con trong các gia đình hiện nay đang có nhiều xu hướng khác nhau, người thì cho rằng muốn con ngoan thì phải đe cho con biết sợ ! Phải thật nghiêm ! Có quan điểm ngược lại giáo dục không phải dùng đến biện pháp “đánh” ! Vậy đâu là phương pháp tốt để dạy con khi vào lớp 1?

Thực tế trong nhiều gia đình, bố mẹ thường có những cách day con không giống nhau, ở gia đình chị H cũng vậy. Khi con gái lớn bắt đầu vào học lớp 1, là lúc công việc dậy kèm con học ôn bài ở nhà trở thành chủ đề thường được đưa ra tranh luận. Ai cũng có quan điểm riêng của mình và cho rằng quan điểm của mình là đúng hơn cả.

Con gái mới thay đổi môi trường học tập từ trường mầm non sang học lớp 1, một môi trường mới mẻ, có kỷ luật khắt khe hơn so với mầm non. Một kho kiến thức mới và đầy ắp. Với những bài học mới thường có cách học khác so với trước đòi hỏi con gái phải cần tư duy nhiều hơn để làm bài.

Mỗi khi con gái làm bài sai hoặc viết chữ xấu, mẹ lại quát và doạ đánh con nếu như còn viết hoặc làm sai ! Bố thì cho rằng làm điều đó là sai lầm ! Làm bố mẹ, khi dậy con phải đặt địa vị của mình vào chỗ của con, hiểu được tâm lý của con, con đang trong quá trình chuyển giai đoạn từ chỗ vui chơi tự do sang học tập nghiêm túc, đòi hỏi phải có thời gian nhất định để làm quen. Khi dậy con học ở nhà nên hoà cùng với con, hướng dẫn con học bằng nhiều cách như dùng hình ảnh để minh hoạ cho bài học, có phải chăng là do chị T quá mệt mỏi với công việc của mình ở cơ quan ! Hay là chưa thật sự hiểu tâm lý của con trẻ. Chị Hương Ths khoa tiểu học trường Đại học sư phạm cho rằng :

- Chương trình học của các bé là chương trình phổ cập nên không khó, các bé đều có thể tiếp thu dễ dàng. Điều căn bản khó ở chỗ là làm sao để cho các bé có hứng thú lâu dài với việc học tập, hiểu rõ được trách nhiệm của mình, sẵn sàng tiếp nhận kiến thức và chịu trách nhiệm với việc học tập của mình.

Vậy phương pháp thích hợp là gì ?

Chị Hương đưa ra phương pháp sau :

- Xác định trách nhiệm cho con ngay từ buổi đầu bằng cách kể chuyện cho con nghe về tuổi thơ, về trường tiểu học của mình. Con trẻ rất thích nghe bố mẹ kể chuyện ngày xưa, nhất là kể về những vấn đề của bố mẹ gặp phải và cách giải quyết vấn đề của bố mẹ. Con sẽ nhanh chóng hiểu ra vai trò và trách nhiệm của mình.

- Luôn bày tỏ sự quan tâm cũng như cảm thông với con bằng việc lắng nghe nghiêm túc những giãi bày của con về chuyện trường lớp. Đưa ra lời khuyên dưới dạng tôn trọng, không áp đặt, kiểu:

• Mẹ nghĩ là…..
• Theo mẹ thì…
• Hay con thử…
• Nếu là mẹ thì…

- Luôn hỏi con về những khó khăn con gặp phải. Khi con gặp 1 bài toán khó, đừng vội vàng giảng ngay cho con mà sẽ nói. Nào, hai chúng mình cùng nghĩ xem nào. Theo mẹ thì có 1 cách là…. còn theo con thì sao. Hoặc là cách này…., con thấy thế nào.

- Nếu con ngại chia sẻ thì cần phải điều chỉnh ngay bằng cách đặt ra 1 loạt các bài tập gần giống các bài con sẽ phải học ở lớp cả về môn toán, lẫn các môn học khác, rồi đố con. Nếu con ko làm được thì ko nên cuống lên, cần bình tĩnh giúp con giải giống như cách ở trên. Sau đó con sẽ hiểu bài học hơn.

- Không được công khai kiểm tra bài vở con khi con chưa đồng ý. Nếu lo sợ thì có thể kiểm tra khi con đã ngủ say.

- Không làm ầm lên khi phát hiện con có điểm xấu, hoặc đánh mắng con. Cần giúp con tìm hiểu tại sao con lại ko được điểm tốt.

- Tuyệt đối tránh đánh mắng, có thể thay bằng các hình thức phạt khác như ngày nghỉ tới không được đi chơi công viên ….

Để con trẻ học tập tốt hơn và không bị ảnh hưởng đến tâm lý, bố mẹ cần hợp tác với con trong việc dậy con học ở nhà, tìm hiểu tâm lý, khả năng của con tạo ra một môi trường học tập vui vẻ, đạt hiệu quả, lựa chọn những biện pháp phù hợp với lứa tuổi của trẻ đẻ giúp đỡ con trẻ học tập tốt hơn.

Đọc tiếp…

Chương trình giáo dục từ trước tới nay luôn là chủ đề “nóng” của các bậc phụ huynh, nhất là khi con em họ lần đầu tiên cắp sách tới trường. Thế nhưng dù đã cải cách giáo dục rất nhiều lần và sửa đổi sách giáo khoa tránh việc “nhồi nhét” con trẻ, những vấn đề đau đầu lớn nhất của nhiều bậc cha mẹ ở thành phố là nếu không cho con đi học thêm, rất khó học tốt được môn Tiếng Việt 1. Trẻ vừa vào lớp một đã phải làm quen và học những từ rất khó bởi nhà soạn sách dường như quên mất tâm lý lứa tuổi.

Sách Tiếng Việt lớp 1

Qua nửa học kỳ một, bác Trần Toàn (quận 5, TP.HCM) một cán bộ về hưu than thở: “Tôi đã cho cháu đi học thêm tuần ba buổi cô giáo của cháu ở lớp, lại học ở trường điểm ở quận, vậy mà hai ông cháu hàng ngày vẫn “đánh vật” với môn tiếng Việt. Có lẽ phải thuê gia sư mất”.

Theo lý giải của bác Toàn, có những từ trong sách giáo khoa Tiếng Việt 1 mà ông không sao diễn tả cho cháu hiểu được. Nếu chỉ đọc như một con vẹt thì cháu sẽ chóng quên. Bác thắc mắc, tại sao khi dạy ghép vần, các nhà sư phạm không chọn những từ dễ hiểu, gần gũi trong cuộc sống và dễ hình dung.

Bác bức xúc:  ở bài 11 ôn tập, có từ “vơ cỏ”, làm sao trẻ con thành phố có thể hiểu nghĩa từ này là gì? Tiếp đến bài 21 có từ “xe chỉ”, từ này phải ở thời các cụ, còn nghề dệt vải thì mới hiểu được, còn bây giờ, sao không lấy những từ ngữ thường dùng nhất trong đời sống hàng ngày? Chị Thu Hà, Quận 1, cũng liệt kê một loạt từ mà chị cho rằng, các nhà soạn sách đã không hề chú ý đến việc ở tuổi bỡ ngỡ đến trường, các cháu không thể hiểu
được: từ “phố xá” bài 22, đây là một từ khá trừu tượng, ngay cả với em ở thành phố, nói gì đến nông thôn và miền núi, giá như người ta thay bằng từ “phố cổ” còn đỡ tức!

“Liệu các nhà soạn sách có thể thay giùm chúng tôi những từ như “ý nghĩ” (bài 27), “xưa kia” (bài 30), “trỉa đỗ” (bài 31), “lau sậy” (bài 39), “kêu gọi” (bài 40), “mưu trí” (bài 42)”vun xới” (bài 48), “vườn ươm”, “cháy đượm” (bài 66)…bằng những từ đơn giản và dễ hiểu hơn không?”, chị Hà cho biết.

Một số tính từ khó hiểu mà nên dành cho học sinh lớp 2 trở lên như “mơn mởn” (bài 46), “yên vui” (bài 49), “cuồn cuộn” (bài 51), “phẳng lặng” (bài 53), “đông nghịt” (bài 73), “bát ngát” (bài 75), “chênh chếch” (bài 82). Các nhà giáo dục có thể nghĩ được những tính từ mà trẻ con 6 tuổi hình dung dễ dàng hơn không?

Có cần thiết có những câu văn vẻ và quá dài cho trẻ ngay trong học kỳ đầu của lớp 1?

Theo chị Hà, cho bé đọc một câu dài quá 5 chữ ngay từ những bài đầu lớp 1 là quá sức. Vừa vào lớp 1, bé đột ngột chuyển từ việc chơi sang học một lúc quá nhiều môn, tập viết, tập đọc, làm toán mà khối lượng học tập lớn như vậy thì không tránh khỏi gia đình phải cho con đi học thêm thì mới theo kịp được bạn bè. Chả trách, người ta đã phải cho con đi học chữ từ bậc mẫu giáo.

“Chẳng hạn như bài 18, các cháu lớp một đã gặp ngay một câu dài ngoằng: “bò bê có cỏ, bò bê no nê”, đó là chưa kể, khó mà giải thích cho các con từ “no nê” là gì. Bài 14 cũng tương tự: “dì na đi đò, bé và mẹ đi bộ”, là một câu phức vì có dấu phảy, tại sao không là một câu đơn cho dễ dàng cho các con?”

“Có những câu rất hay như “Gà mẹ dẫn đàn con ra bãi cỏ…”, rất dễ hình dung với trẻ thì các nhà soạn sách lại đưa vào ít, họ lại đưa vào bài những câu văn vẻ dài dòng: “Mùa thu, bầu trời như cao hơn. Trên giàn thiên lí, lũ chuồn chuồn ngẩn ngơ bay lượn”. Xin hỏi các nhà giáo dục, sao không làm câu văn gọn gàng hơn, sao lại làm trí tưởng tượng của các em quá sức thế?”, anh Xuân Trường, quận Đống Đa, Hà Nội cho biết. Chị Thu Hà cho biết, năm nay TP.HCM đang triển khai giáo trình tiếng Anh tăng cường có tên “Family and friends” của nhà xuất bản Oxford, dành cho trẻ học từ lớp 1. Khi dạy con học, chị nhận ra, nhà viết sách chỉ dùng những từ rất gần gũi với cuộc sống hàng ngày, khối lượng vốn từ không nhiều và rất dễ hình dung. Đó là chưa kể, các bài học đều có một bài hát, hoặc đọc từ theo nhạc (gọi là “chant”) để bớt nhàm chán. “Có lẽ trong tương lai, chúng ta cũng cần có audio kèm theo sách tiếng Việt để bài học sinh động hơn, hấp dẫn trẻ con hơn”, chị Hà nói.

Đọc tiếp…

Có nhiều phụ huynh luôn cố gắng trang bị cho trẻ thật nhiều kiến thức, để giúp con biết đọc, biết viết trước. Họ luôn sợ nếu con chưa biết những cái đó thì sẽ sợ học, sẽ không theo kịp các bạn, mặc cảm…

Vì vậy, khi các bé mầm non vừa được nghỉ hè, cha mẹ đã tìm chỗ gửi con đến nhà giáo viên dạy tiểu học để nhờ các cô rèn chữ, tập đọc, làm toán. Thực ra, việc lo trước tưởng có lợi, nhưng đôi khi lại phản tác dụng. Vì khi biết trước, đến trường học lại, các bé sẽ thấy nhàm chán, không chú ý, dẫn đến sự thiếu tập trung. Mặt khác, khi học ở nhà, giáo viên chỉ chú ý đến việc dạy sao để học sinh đọc được, viết được mà không chú ý rèn cho các cháu kỹ năng học tập, kỹ năng làm việc trong tập thể, nhóm, dẫn đến sự thiếu thống nhất trong phương pháp dạy học, làm trẻ thiếu tự tin.

Khó khăn không ở việc học chữ

Các nhà giáo dục đã chỉ ra rằng, khó khăn của các bé khi vào lớp 1 không phải là học chữ, học tính, học đọc, học viết… mà là học cách hoà nhập với môi trường mới, hoạt động mới – môi trường hoạt động học tập là chủ đạo. Vì thế, một trong những yêu cầu quan trọng để giúp trẻ vào học tốt chương trình tiểu học, các bậc cha mẹ cần chuẩn bị cho trẻ các điều kiện về thể chất, trí tuệ, tình cảm – xã hội, ngôn ngữ, một số kỹ năng cần thiết cho hoạt động học tập.

Tiên học lễ

Dạy các bé biết cách ứng xử với mọi người xung quanh, lễ phép, kính trọng người lớn để trẻ thích ứng với những quan hệ xã hội ở nhà trường. Ngay khi trẻ còn học mầm non, cha mẹ cần kết hợp với giáo viên để biết cách dạy trẻ phát âm 29 chữ cái trong chương trình mẫu giáo, làm quen với các mẫu chữ in thường, viết thường, in hoa.

Tạo cho trẻ một góc học tập gọn gàng, đẹp mắt, phù hợp với điều kiện sẵn có của mình nhằm giúp trẻ thích thú đối với việc ngồi vào bàn học. Giúp trẻ chọn lựa sách, đọc sách cho trẻ nghe và trẻ có thể “đọc vẹt” sách, nhưng việc đọc như thế có một ý nghĩa quan trọng và rất cần thiết cho việc học đọc sau này. Giúp trẻ diễn đạt điều mình muốn nói một cách mạch lạc, rõ ràng.

Tạo cho trẻ thói quen tự lập và khuyến khích trẻ tự học

Phụ huynh cũng cần tạo cho trẻ thói quen tự lập bằng cách khuyến khích trẻ thực hiện trọn vẹn vài việc nhà đơn giản, tự tạo thời gian biểu học tập, vui chơi và nghiêm túc thực hiện thời gian biểu ấy. Có thể dẫn trẻ đến thăm trường tiểu học và chỉ cho trẻ biết các phòng, lớp học, sân chơi; nói cho trẻ những điều mới lạ sẽ được học ở đó để trẻ có mong muốn được đi học…

Những ngày đầu, khi trẻ từ trường về, cha mẹ nên hỏi trẻ những câu hỏi như: Hôm nay ở trường (lớp) con có gì vui nào, kể mẹ nghe được không? Bạn nào được cô khen?… Không nên hỏi: Hôm nay con được điểm mấy? Mỗi buổi tối, cha mẹ cần dành thời gian hướng dẫn trẻ cách sắp xếp sách vở, đồ dùng học tập cho buổi học ngày mai, hướng dẫn trẻ cách học ở nhà để từng bước xây dựng thói quen học tập tự giác, đặc biệt là biết cách tự học.

Đọc tiếp…